S這wnik poj璚 zwi您anych z urz康zeniami peryferyjnymi


S這wnik poj璚 zwi您anych z urz康zeniami peryferyjnymi

Dyski twarde

Busmaster
Urz康zenie steruj帷e magistral. Kontroler wyposa穎ny w urz康zenie busmaster mo瞠 bezpo鈔ednio komunikowa si z pami璚i robocz oraz z innymi kartami. Odci捫a CPU przejmuj帷 wi瘯szo嗆 pracy nadzoruj帷ej operacje zapisu/odczytu oraz zwi瘯sza tempo realizacji zada.

CSS
Warto嗆 Contact-Start-Cycles okre郵a, ile razy mo積a wg danych producenta uruchomi twardy dysk, zanim g這wice ewentualnie uszkodz no郾iki danych. Chodzi tu o warto嗆 statystyczn.

Czas oczekiwania (czas dost瘼u)
Czas oczekiwania okre郵a, ile czasu up造wa po ustawieniu si g這wicy we w豉軼iwej pozycji do rozpocz璚ia wczytywania przez ni danych z odpowiedniego sektora. W tym celu dany sektor musi najpierw znale潭 si pod g這wic zapisu/odczytu. Przy pr璠ko軼i obrotowej wynosz帷ej 7200 obr./min. mo瞠 up造n望 w najgorszym wypadku 9 ms - tyle trwa jeden obr鏒 no郾ika, zanim okre郵ony sektor znajdzie si pod g這wic. Do tego dochodzi jeszcze czas ga郾i璚ia drga g這wicy po ustawieniu jej we w豉軼iwej pozycji.

Czas zmiany 軼ie磬i
Warto嗆 ta okre郵a, ile milisekund potrzebuje g這wica zapisu/odczytu na przemieszczenie si z jednej 軼ie磬i na drug.

DMA
W trybie Direct-Memory-Access nap璠 przesy豉 dane bezpo鈔ednio do pami璚i bez ingerencji CPU. Multiword-DMA umo磧iwia przesy豉nie wi瘯szej ilo軼i danych w jednym cyklu transmisji.

FAT
Tablica o nazwie File Allocation Table (tablica przydziele - alokacji plik闚) zarz康za pami璚i dyskow nap璠u. Zawiera informacje, kt鏎e jednostki alokacyjne s wolne, a kt鏎e zaj皻e.

G瘰to嗆 liniowa.
G瘰to嗆 liniowa podaje liczb bit闚, kt鏎e mieszcz si obok siebie na jednej 軼ie盧e, tzn. jest to liczba sektor闚 przypadaj帷ych na jedn 軼ie磬. Im wi瘯sza jest ta warto嗆, tym wi璚ej danych mo積a wczyta wzgl璠nie zachowa (zapisa) przy jednym obrocie no郾ika.

LBA
Logical Block Adressing jest metod adresowania, dzi瘯i kt鏎ej mo積a prze豉ma granic 504 wzgl璠nie 528 MB. Tryb LBA jest wspomagany bezpo鈔ednio przez BIOS, albo zadanie to przejmie sterownik dostarczony przez producenta twardego dysku - zapisuje on si na dysk przed sektorem startowym, tak wi璚 zostaje uaktywniony przed uruchomieniem systemu.

MBR
Master Boot Record (sektor partycji) jest pierwszym fizycznym sektorem twardych dysk闚, kt鏎e zosta造 podzielone na partycje. Przy uruchamianiu systemu zostaje on wczytany jako pierwszy - jeszcze przed wczytaniem sektora startowego. Za po鈔ednictwem sektora MBR BIOS wykrywa, kt鏎a partycja jest aktywna, tzn. z kt鏎ej partycji wczytywac system. Nast瘼nie BIOS wczytuje sektor startowy danej partycji.

Pr璠ko嗆 obrotowa (pr璠ko嗆 rotacyjna)
Warto嗆 ta podaje liczb obrot闚 na minut, z jak pracuje twardy dysk.

SCSI
(Small Computer System Interface), to inteligentny system interfejs闚, kt鏎y umo磧iwia pod陰czenie kilku urz康ze do jednego kontrolera (host adaptera SCSI).

SCSI-1
Pierwszy zdefiniowany standard SCSI nosi nazw SCSI-1. Przewiduje on maksymalnie o鄉iu u篡tkownik闚 magistrali (陰cznie z host adapterem SCSI). S one po陰czone z host adapterem SCSI szeregowo w trybie daisy-chain, czyli jeden za drugim. Magistrala SCSI posiada szeroko嗆 8-bit闚 i w trybie asynchronicznym uzyskuje szybko嗆 transferu danych r闚nej 3,3 MB/s. W opcjonalnym trybie synchronicznym mo磧iwe jest osi庵ni璚ie maksymalnie 5 MB/s. Aczkolwiek tryb ten by stosowany rzadko. Pow鏚: przy SCSI-1 mamy do czynienia ze znacznym nadmiarem polece, kt鏎e musz by przesy豉ne dodatkowo opr鏂z danych. W SCSI-1 problematyczne by這 to, 瞠 w praktyce tak naprawd by這 ma這 urz康ze, kt鏎e pod陰czone do magistrali spe軟ia造 w spokoju rami w rami swoje obowi您ki, poniewa by這 tylko niewiele wyspecyfikowanych polece z protoko逝 SCSI. Z tego wzgl璠u producenci urz康ze ch皻nie realizowali to, co im przychodzi這 do g這wy.

SCSI-2
Stanowi kompatybilne w d馧 rozszerzenie standardu SCSI-1. Umo磧iwia ono u篡tkowanie zar闚no starszych urz康ze przeznaczonych dla SCSI-1 pod陰czonych do magistrali SCSI-2, jak te przy陰czanie nowych urz康ze SCSI-2 do starej magistrali SCSI-1. Najwa積iejsze nowo軼i: do SCSI-2 wprowadzono tzw. zestaw polece CCS (Common Command Set), kt鏎y jednoznacznie okre郵a wszystkie polecenia konieczne do rozs康nego komunikowania si przez inicjatora (master) i urz康zenia docelowe (slave). Synchroniczna transmisja danych, kt鏎a w SCSI-1 by豉 jeszcze opcjonalna, sta豉 si standardem. SCSI-2 definiuje 10 nast瘼uj帷ych typ闚 urz康ze: twarde dyski, media wymienne, nap璠y ta鄉owe, drukarki, nap璠y CD-ROM z zapisem, nap璠y CD-ROM, skanery, media pami璚i optycznej, zmieniacze dysk闚 lub CD-ROM i urz康zenia komunikacyjne takie jak np. modemy. Ka盥a z wymienionych grup posiada w SCSI-2 sw鎩 w豉sny zestaw polece.

Fast-SCSI
Standard Fast-SCSI zosta wprowadzony jako opcjonalny tryb u篡tkowania SCSI-2 w celi zwi瘯szenia maksymalnej synchronicznej pr璠ko軼i transmisji danych z 5 na 10 MB/s. Zwrot "Fast-SCSI" jest dopuszczalny tylko dla urz康ze SCSI-2 (ze zwi瘯szon synchroniczn pr璠ko軼i transmisji).

Wide-SCSI
Standard SCSI-2 zaoferowa - obok podw鎩nej pr璠ko軼i transmisji danych (Fast-SCSI) - jako alternatyw do SCSI-1 i SCSI-2 tak瞠 opcj zwi瘯szenia szeroko軼i z 8 na 16 lub na 32 bity - nadaj帷 jej nazw Wide-SCSI. Dzi瘯i temu magistrala Wide-SCSI mo瞠 przesy豉 - w por闚naniu ze zwyk造m SCSI-2 - dwukrotn wzgl璠nie czterokrotn ilo嗆 danych w tym samym czasie, a wi璚 maksymalnie 20 MB/s.

Fast-Wide-SCSI Po陰czenie obu powy窺zych opcji SCSI-2 oferuje korzy軼i obu rodzaj闚 eksploatacji. Wi瘯sza pr璠ko嗆 transmisji z Fast-SCSI i szersza szyna danych Wide-SCSI, co fachowiec okre郵a mianem Fast-Wide-SCSI, umo磧iwiaj w po陰czeniu osi庵n望 pr璠ko嗆 transmisji danych wynosz帷 maksymalnie 40 MB/s.

SCSI-3
Pomimo wszystkich rozszerze maksymalna pr璠ko嗆 transmisji danych w SCSI-2 wynosi 40 MB/s.

Fibre Channel SCSI
Poj璚ie to oznacza nowego rodzaju architektur 陰czeniow, kt鏎a ma umo磧iwi po陰czenie prawie wszystkich rodzaj闚 urz康ze - w zakresie od przetwarzania danych do elektroniki rozrywkowej. Polecenia i dane s przesy豉ne przewodami szeregowymi. Interfejsy Fibre-Channel nie s wprawdzie, jak nale篡 s康zi z nazwy, we wszystkich przypadkach interfejsami z w堯kna szklanego, lecz s zaprojektowane w taki spos鏏, 瞠 potrafi sprosta wymaganiom optycznego przesy豉nia danych. Przez zastosowanie kabli koncentrycznych ma zosta umo磧iwiona transmisja danych z pr璠ko軼i wynosz帷 maksymalnie 100 MB/s. Jednak瞠 po陰czenia interfejs闚 Fibre-Channel oparte na w堯knie szklanym osi庵a wielokrotno嗆 tej pr璠ok軼i.

SCSI-ID
Numery SCSI-ID (0 do 7) s逝膨 do identyfikacji urz康ze SCSI. Z tego wzgl璠u numer ten mo瞠 zosta przydzielony tylko jednemu urz康zeniu.

Smart
Self Monitoring, Analysis and Reporting Technology jest technik nadzorowania powstaj帷ych b喚d闚. Nap璠 kompatybilny z technik Smart b璠zie bi na alarm w momencie, gdy zidentyfikuje problemy z twardym dyskiem.

Wska幡ik (pr璠ko軼i) transmisji
Warto嗆 ta m闚i sporo o ca趾owitej szybko軼i twardego dysku. Okre郵a ona, ile megabajt闚 na sekund jest przesy豉nych z dysku do pami璚i roboczej komputera. Wska幡ik transmisji jest zale積y od liczby sektor闚 przypadaj帷ych na jedn 軼ie磬 dysku (im wi璚ej, tym lepiej), od pr璠ko軼i obrotowej (im wi瘯sza, tym lepiej) oraz od kontrolera.

Zako鎍zenie 豉鎍ucha SCSI
Pierwsze i ostatnie urz康zenie w 豉鎍uchu SCSI (czyli urz康zenie pocz徠kowe oraz urz康zenie ko鎍owe) musi zosta "zako鎍zone". Najcz窷ciej urz康zenia te opatruje si rezystorami zako鎍zenia magistrali (w formie listwy rezystora, zworki lub prze陰cznika dwustanowego). Istniej tak瞠 urz康zenia, kt鏎ych nie trzeba oznacza jako ko鎍owe - robi to automatycznie.

ZBR
Zone Bit Recording to metoda zapisu danych, kt鏎a optymalnie wykorzystuje fizyczne miejsce dost瘼ne na dysku. Poniewa zewn皻rzne 軼ie磬i no郾ika s d逝窺ze od wewn皻rznych, mog pomie軼i wi璚ej danych. W starszych dyskach o sta貫j liczbie sektor闚 d逝do嗆 wewn皻rznych 軼ie瞠k s逝篡豉 jako podzia趾a g瘰to軼i danych. W ten spos鏏 zapewniono du瞠 bezpiecze雟two danych, lecz na zewn皻rznych 軼ie磬ach marnowa這 si du穎 miejsca. ZBR umieszcza w nowszych dyskach wi璚ej sektor闚 na 軼ie磬ach zewn皻rznych ni na wewn皻rznych.


Karty graficzne

Akcelerator
podsystem sterownika graficznego (koprocesor graficzny), sprz皻owo realizuj帷y cz瘰to u篡wane operacje, takie jak wype軟ianie obszar闚, kopiowanie prostok徠nych blok闚 itd., co znacznie przyspiesza dzia豉nie np. graficznych interfejs闚 u篡tkownika.

Autoscan
monitor automatycznie dopasowuj帷y si do niemal dowolnych parametr闚 wy鈍ietlanego obrazu: rozdzielczo軼i, cz瘰totliwo軼i od鈍ie瘸nia itp.

Bufor ramki (frame buffer)
w tym trybie wszystkie operacje graficzne wykonuje g堯wny procesor komputera (tryb o gorszych parametrach graficznych).

CGA (Color Graphic Adapter)
pierwszy kolorowy sterownik graficzny IBM PC (3320x200, 8 kolor闚).

DDC (Display Data Channel)
opracowany przez VESA standard interfejsu szeregowego, s逝膨cego do komunikacji sterownika graficznego z monitorem, np. w celu sterowania parametrami obrazu czy realizacji funkcji plug-and-play. Wykorzystuje dwie do tej pory nie u篡wane linie z陰cza VGA.

DPMS (Display Power Management Signalling)
opracowany przez VESA standard sygnalizacji monitorowi przej軼ia komputera w r騜ne tryby oszcz璠zania energii. Do sygnalizacji wykorzystuje si oba sygna造 synchronizacji i sygna造 wizyjne.

DRAM (Dynamic RAM)
konwencjonalna, jednoportowa (tzn. ze wsp鏊n lini we/wy) pami耩 RAM wymagaj帷a periodycznego od鈍ie瘸nia zawarto軼i (sygna造 od鈍ie瘸nia generuje np. chipset p造ty g堯wnej lub uk豉d karty graficznej).

Driver
sterownik programowy.

EGA (Enhanced Graphic Adapter)
poprawiony sterownik graficzny IBM (640x400, 16 kolor闚), mo磧iwo嗆 definiowania generatora znak闚 trybu tekstowego.

Feature connector
z陰cze na kartach sterownik闚 (S)VGA umo磧iwiaj帷e pod陰czenie innnych kart rozszerze, np. frame grabber闚, dekompresor闚 MPEG itp.

Fixed frequency monitor
monitor przystosowany do wy鈍ietlania obrazu o sta造ch parametrach, tj. w jednej konkretnej rozdzielczo軼i.

HGC (Hercules Graphic Card)
sterownik o parametrach MDA wyposa穎ny w tryb graficzny o rozdzielczo軼i 720x350 punkt闚.

Hi-Color
tryb z 32768 (15 bit闚 na piksel) lub 65536 (16 bit闚 na piksel) kolorami.

Horizontal (scanning) frequency
cz瘰totliwo嗆 odchylania poziomego (synchronizacji poziomej).

Interlaced
tryb z wybieraniem mi璠zyliniowym (przeplotem), objawiaj帷ym si uci捫liwym migotaniem obrazu. Przeplot jest sztuczk techniczn pozwalaj帷 uzyska wy窺z rozdzielczo嗆 na gorszym sprz璚ie kosztem komfortu patrz帷ego.

MDA (Monochrome Display Adapter)
pierwszy sterownik wizyjny IBM PC, monochromatyczny i pracuj帷y wy陰cznie w trybie tekstowym.

Monitor analogowy
monitor, w kt鏎ym informacja o nat篹eniu sygna堯w sk豉dowych koloru RGB przesy豉na jest w postaci sygna堯w analogowych, co pozwala praktycznie osi庵n望 dowolny odcie.

Monitor cyfrowy
monitor, w kt鏎ym informacja o nat篹eniu sygna堯w sk豉dowych koloru RGB przesy豉na jest w postaci sygna堯w cyfrowych, co redukuje palet kolor闚 do 8 (wszystkie mo興iwe kombinacje RGB) lub 16 (RGB + rozja郾ienie).

Multiscan
monitor zdolny do pracy w kilku konkretnych rozdzielczo軼iach.

NI (Non-Interlaced)
tryb bez wybierania mi璠zyliniowego (przeplotu).

Paleta kolor闚
liczba mo磧iwych do uzyskania odcieni barwnych. R闚nie: w trybach z tzw. kolorem indeksowanym liczba zdefiniowanych odcieni, kt鏎e mog by jednocze郾ie wy鈍ietlane na ekranie.

Piksel (picture cell, picture element)
najmniejszy punkt obrazu.

RAMDAC
uk豉d przetwornika zajmuj帷y si wy鈍ietlaniem obrazu. Odpowiednio zaprogramowany, w celu ustawienia parametr闚 w豉軼iwego trybu wy鈍ietlania, odczytuje on zawarte w pami璚i karty bajty opisuj帷e kolory poszczeg鏊nych pikseli (to w trybach graficznych; w trybach tekstowych z pami璚i czytane s kody znak闚 oraz ich atrybuty - kolor, migotanie, itp. - a informacja o ich wygl康zie pochodzi z generatora znak闚). Na podstawie odczytanych informacji RAMDAC generuje sygna造 elektryczne steruj帷e monitorem.

Refresh
od鈍ie瘸nie, cz瘰totliwo嗆 z jak powtarzane jest wy鈍ietlanie obrazu na ekranie monitora, r闚na cz瘰totliwo軼i odchylania pionowego.

Rozdzielczo嗆
rozmiary ekranu w pikselach: liczba punkt闚 linii x liczba linii.

SVGA
og鏊na nazwa kart b璠帷ych rozwini璚iem VGA, oferuj帷ych ponadto rozdzielczo軼i rozdzielczo軼i 800x600 punkt闚 i wy窺ze.

Synchronizacja
periodyczne sygna造 generowane przez sterownik graficzny, sygnalizuj帷e pocz徠ek wy鈍ietlania ka盥ego obrazu (synchronizacja pionowa) i ka盥ej jego linii (synchronizacja pozioma).

True color
tryb 24-bitowy (lub 32-bitowy) pozwalaj帷y wy鈍ietli 16777216 odcieni.

VESA (Video Electronics Standard Association)
organizacja standaryzacyjna powo豉na przez producent闚 m.in. kart graficznych i monitor闚.

VGA (Video Graphic Array)
sterownik opracowany przez IBM z my郵 o serii komputer闚 PS/2. Wyposa穎ny w 256 kB RAM oferowa rozdzielczo嗆 640x480 z 16 kolorami z palety 256 tysi璚y.

Vertical (scanning) frequency
cz瘰totliwo嗆 odchylania pionowego (synchronizacji pionowej), r闚na cz瘰totliwo軼i od鈍ie瘸nia obrazu.

VRAM (Video RAM)
tzw. dwuportowa pami耩 RAM, wyposa穎na w oddzielne wej軼ie informacji, za pomoc kt鏎ego aktualizowana jest zawarto嗆 obrazu oraz wyj軼ie przeznaczone dla przetwornika RAMDAC generuj帷ego sygna造 wizyjne. Rozdzielenie wej軼ia i wyj軼ia pozwala unikn望 konflikt闚 przy dost瘼ie do pami璚i, co znacznie przyspiesza dzia豉nie systemu.

WRAM (Window RAM)
dwuportowa pami耩 obrazu stosowana w kartach graficznych o parametrach podobnych do VRAM, jednak nieco ta雟za.

Cieniowanie p豉skie (flat shading)
przypisanie wybranego koloru ka盥emu z wielobok闚, z kt鏎ych sk豉da si wi瘯szo嗆 obiekt闚 tr鎩wymiarowych. Powstaj nierzeczywiste rezultaty, jednak jest to najszybsza metoda renderingu.

Cieniowanie Gouraud
ka盥emu wielobokowi nadaje si barw, a nast瘼nie generuje na nim kolor o zmiennej intensywno軼i uzyskuj帷 efekt rozja郾ienia.

Nak豉danie tekstur (texture mapping)
najbardziej skomplikowany ale najbardziej realistyczny wizualnie proces polegaj帷y na wpisywaniu cyfrowego obrazu, wzoru lub bitmapy w wielobok tr鎩wymiarowego obiektu.

Nak豉danie tekstur wideo (video texture mapping)
forma nak豉dania tekstur, w kt鏎ej strumie wideo (pliki AVI, MPEG lub sygna pobierany z dowolnego urz康zenia wideo) traktowany jest jako tekstura i nak豉dany na powierzchni obiektu tr鎩wymiarowego.

Korekcja perspektywy (perspective correction)
dodatek do nak豉dania tekstur, pozwala na wi瘯szy realizm przez zapewnienie perspektywy tr鎩wymiarowym obiektom. Program filtruje r騜ne poziomy szczeg馧闚 bitmapy gotowej do na這瞠nia na obiekt, a nast瘼nie przesy豉 do karty graficznej, kt鏎a wybiera odpowiedni poziom zgodnie z odleg這軼i obiektu od punktu widzenia. Zadanie bardzo intensywnie wykorzystuj帷e procesor, wa積e jest wi璚, aby karta oferowa豉 wymienion funkcj. Jako嗆 korekcji perspektywy 鈍iadczy o jako軼i karty.

Anti-aliasing i edge ant-aliasing
proces eleminacji niechcianych efekt闚 wizualnych w postaci schodkowych linii i przerw, poprzez interpolacj s御iaduj帷ych pikseli. Drugi z wymienionych efekt闚 stosuje si do zewn皻rznych kraw璠zi obiekt闚.

Biliniowe filtrowanie z pozycjonowaniem subpikselowym/sub-texlowe
przypomina antyaliasing, stosuje si do tekstur. Pozycjonowanie sub-pikselowe/sub-texlowe (texel jest pikselem map tekstur) oznacza, 瞠 pozycja piksela nie odpowiada fizycznemu pikselowi ekranu. Piksel mo瞠 by umieszczany pomi璠zy dwoma fizycznymi pikselami. Korzystaj帷 z cz窷ci obydwu tworzy trzeci, wirtualny piksel, co w efekcie powoduje wierniejsze odwzorowanie rzeczywistego 鈍iata.

Nak豉danie MIP (MIP maping)
wykorzystuje wiele wersji ka盥ej tekstury (o r騜nym poziomie szczeg馧闚). W zale積o軼i od odleg這軼i obiektu od punktu widzenia, nak豉dane s r騜ne tekstury. Daje bardziej realistyczny wygl康 obiekt闚 i przyspieszenie dzia豉nia programu, kt鏎y mo瞠 nak豉da prostsze tekstury na obiekty znajduj帷e si daleko od obserwatora.

Buforowanie Z (Z-buffering)
usuwanie niewidocznych powierzchni. Bez sprz皻owego byforowania Z warto嗆 (g喚boko嗆 w uk豉dzie wsp馧rz璠nych xyz) z ka盥ego piksela w tr鎩wymiarowym obrazie musi by obliczana i przechowywana na poziomie aplikacji , powoduj帷 zmniejszenie wydajno軼i systemu.

Alpha-blending
zaawansowana technika renderingu, pozwalaj帷a tworzy przezroczyste obiekty tr鎩wymiarowe. Warto嗆 alfa wyznacza poziom przezroczysto軼i pikseli.

Zamglenie i sortowanie odleg這軼i (fogging and depth cueing)
pozwala wstawia obiekty za r騜nymi poziomami zamglenia, redukuj帷 kolor i jego intensywno嗆 w zale積o軼i od odleg這軼i od obserwatora.

Podw鎩ny i potr鎩ny bufor
podw鎩na ilo嗆 pami璚i w stosunku do wymaganej, aby wy鈍ietli obraz przy danej rozdzielczo軼i i liczbie kolor闚, pozwala zapisywa do niewykorzystanej cz窷ci kolejne obrazy, kt鏎e maj by wy鈍ietlane. Dzi瘯i temu obraz wy鈍ietlany jest p造nniej i bez migotania.


Karty d德i瘯owe

A/D
skr鏒 ang. okre郵aj帷y przetwornik analogowo-cyfrowy (Analog/Digital). W j瞛yku polskim stosuje si skr鏒 A/C.

Ca趾owite zniekszta販enie harmoniczne (THD)
zniekszta販enie zwi您ane z harmonicznymi powodowane przez pojedyncz testowan cz瘰totliwo嗆.

Cyfryzacja (digitalizacja, sampling)
pr鏏kowanie lub - og鏊nie - proces przetwarzania sygan逝 analogowego na sygna cyfrowy.

Cz瘰totliwo嗆 pr鏏kowania
odwrotno嗆 odst瘼u czasowego, w kt鏎ym dokonywane jest pr鏏kowanie sygna逝 analogowego.

D/A
skr鏒 ang. okre郵aj帷y przetwornik cyfrowo-analogowy (Digital/Analog). W j瞛. polskim - C/A.

DIN (Deutsche Industrie Normen)
zasadniczo oznacza to samo co skr鏒 PN, czyli Polska Norma w odniesieniu do norm przemys這wych stosowanych w Niemczech. Potocznie skr鏒 u篡wany jako okre郵enie typu z陰cza stosowanego w starszych urz康zeniach audio i standardowo w urz康zeniach MIDI.

EIN (r闚nowa積y szum wej軼iowy)
proces, w kt鏎ym szum systemowy jest przekazywany z powrotem na wej軼ie i wzmacniany przez wzmacniacz bezszumowy do poziomu wyj軼iowego.

Hi-fi (high-fidelity)
okre郵enie standardu domowych urz康ze audio.

Linia
okre郵enie analogowego sygna逝 d德i瘯owego o do嗆 silnym poziomie (0,7-1,5 V), standard elektryczny wi瘯szo軼i urz康ze d德i瘯owych.

Liniowo嗆
system idealnie liniowy nie powinien wprowadza szum闚 i zniekszta販e. Liniowo嗆 jest zwi您kiem pomi璠zy sygna貫m wej軼iowym i wyj軼iowym.

MIDI (Musical Instruments Digital Interface)
standard komunikacji cyfrowej mi璠zy instrumentami elektronicznymi i ewentualnie innymi urz康zeniami.

MIDI-controllers
kontrolery; specjalne kody transmitowane poprzez MIDI i umo磧iwiaj帷e kszta速owanie niekt鏎ych parametr闚 d德i瘯u generowanego przez syntezator (np. pitch bender umo磧iwiaj帷y uzyskanie glissanda, sustain okre郵aj帷y czas trwania d德i瘯u itd.).

Mini-jack
typ z陰cza (wtyczka i gniazdko).

Monitor aktywny
zestaw g這郾ik闚 we wsp鏊nej obudowie, wyposa穎ny dodatkowo we w豉sny wzmacniacz mocy.

Monitor pasywny
zestaw g這郾ik闚 we wsp鏊nej obudowie bez wzmacniacza mocy.

Monitor, kolumna g這郾ikowa
zestaw g這郾ik闚 we wsp鏊nej obudowie.

MPC
skr鏒owe okre郵enie specyfikacji Multimedia PC, czyli komputera PC przystosowanego do obs逝giwania aplikacji multimedialnych.

Multi-timbral
wielobrzmieniowy; okre郵enie syntezatora zdolnego do grania w jednym momencie kilkoma r騜nymi barwami d德i瘯u ("instrumentami").

Peak
momenty gwa速ownego wzrostu nat篹enia sygna逝, prowadz帷e do zniekszta販e.

Polifonia, polifoniczny
wielog這sowy; okre郵enie syntezatora, zdolnego do grania w jednym momencie kilku d德i瘯闚 tej samej barwy (akord闚). Wi瘯szo嗆 nowoczesnych syntezator闚 jest wielog這sowa i wielobrzmieniowa.

Pr鏏kowanie
konwersja sygna逝 analogowego do postaci cyfrowej. Polega na odczytywaniu warto軼i sygna逝 analogowego w okre郵onych odst瘼ach czasu.

Przeci捫enie wej軼ia
max. warto嗆 sygna逝 wej軼iowego (wyra穎na w voltach lub decybelach), kt鏎a nie powoduje zniekszta販e.

Recording Level
poziom wysterowania sygna逝 przy nagrywaniu (i odtwarzaniu).

Sampler
nazwa angielska, u篡wana potocznie do okre郵enia urz康ze umo磧iwiaj帷ych zamian sygna逝 analogowego na cyfrowy i odwrotnie.

Syntezator
urz康zenie, za pomoc kt鏎ego syntezowane s d德i瘯i o okre郵onej cz瘰totliwo軼i i barwie. Istniej dwa podstawowe typy syntezator闚: analogowe, dzia豉j帷e m.in. na zasadzie modulacji cz瘰totliwo軼iowej (FM) i cyfrowe, oparte na pr鏏kowaniu i cyfrowym przetwarzaniu sygna逝 (PCM i DSP - cyfrowy procesor sygna逝). W syntezatorach FM d德i瘯 sk豉dany jest z fal generowanych przez kilka wzajemnie moduluj帷ych si generator闚, natomiast w syntezatorach PCM (o modulacji impulsowo-kodowej) - z pr鏏ek (sampli) d德i瘯u, zapisanych w pami璚i syntezatora w postaci cyfrowej.

Szum pasmowy
szum mierzony w ca造m zakresie cz瘰totliwo軼i.

Zakres dynamiczny
stosunek maksymalnego, nie zniekszta販onego sygna逝 wyj軼iowego do szcz徠kowego szumu, wyra穎ny w decybelach.


Nap璠y CD-ROM

ATAPI
zaawansowana szybka wersja interfejsu twardych dysk闚 komputera PC (IDE). Dost瘼ne dzi czytniki CD-ROM mo積a coraz cz窷ciej do陰czy do tego interfejsu r闚nolegle z HDD.

Cache
bufor pami璚i przy酥ieszaj帷y dost瘼 do najcz窷ciej u篡wanej informacji zawartej na dysku. Jeden taki bufor jest zwykle zainstalowany wewn徠rz nap璠u (cache sprz皻owy), drugim, umieszczonym w pami璚i komputera.

Caddy
zamykana kasetka na dysk CD, s逝膨ca do umieszczania go w niekt鏎ych nap璠ach (praca dysku w pionie).

CD
Compact Disc

CD-DA
CD Digital Audio, d德i瘯owy CD zdefiniowany w Czerwonej Ksi璠ze (Red Book). Definicja CD-DA by豉 punktem wyj軼ia do opracowania wszystkich mutacji CD.

CD-E
CD Erasable, CD Rewritable, zapisywalny CD z mo磧iwo軼i kasowania informacji i wielokrotnego zapisu.

CD-I
CD Interactive, opracowany przez firmy Philips i Sony system interaktywnej rozrywki i edukacji. Definicja CD-I zawarta jest w Zielonej Ksi璠ze (Green Book).

CD-R
CD Recordable, zapisywalny CD, zdefiniowany w Pomara鎍zowej Ksi璠ze (Orange Book). Zapisany CD-R staje si zwyk造m dyskiem jednego z typ闚 CD.

CD-ROM
CD b璠帷y no郾ikiem danych dla komputera , zdefiniowany w 草速ej Ksi璠ze (Yellow Book).

CD-ROM/XA
rozwini璚ie standardu CD-ROM zoptymalizowane pod k徠em multimedi闚, umo磧iwiaj帷e przeplatanie sektor闚 zawieraj帷ych r騜ne typy danych.

CD-UDF
CD Universal Data Format - nowy standard zapisywania dysk闚 CD obejmuj帷y dwa typy no郾ik闚: CD-R i CD-E.

CD - Video
CD z zapisanym filmem video w kompresji MPEG, opisany w Bia貫j Ksi璠ze (White Book). Do odtwarzania potrzebny jest uk豉d dekompresora MPEG.

DVD
Digital Video Disc, cyfrowy dysk nowej generacji, opracowany z my郵 o zapisywaniu film闚 video. Jego pojemno嗆 (od 4,7 GB w najprostszej wersji do 17 GB przy dysku dwustronnym, dwuwarstwowym) umo磧iwia zapis od 135 do 540 minut skompresowanego (MPEG-2) filmu o jako軼i studyjnej.

DVD-R
DVD Recordable, jednokrotnie zapisywalny DVD.

DVD-RAM
wielokrotnie zapisywalny, kasowalny DVD (wykorzystuje technologi phase change).

DVD-ROM
wersja DVD, no郾ik dla potrzeb informatycznych.

EBU
specjalne z陰cze szeregowe, pozwalaj帷e przekazywa informacj cyfrow z czytnika CD do np. dekompresora MPEG, bez obci捫ania magistrali komputera.

High Sierra
potoczna nazwa systemu plik闚 opisanego norm ISO 9660.

ISO 9660
norma definiuj帷a niezale積y od platformy sprz皻wej i zainstalowanego na niej systemu operacyjnego hierarchiczny system plik闚 na dyskach CD-ROM.

Jewel Box
瘸rgonowa nazwa kasetki do przechowywania CD.

Mastering
proces przygotowywania wzorca s逝膨cego do masowej produkcji dysk闚 CD, obejmuj帷y ca這嗆 operacji zwi您anych z kodowaniem danych i przygotowaniem matryc do t這czenia.

Mixed Mode CD
np. dysk z jedn 軼ie磬 w formacie CD-ROM i nast瘼nymi 軼ie磬ami CD-DA, spotykany np. w grach.

PD/CD
Phase Change, Dual Action - nap璠 ca趾owicie optycznych, wielokrotnie zapisywalnych i kasowalnych dysk闚 optycznych, mog帷ych r闚nie pe軟i rol czytnika CD(-ROM).

Photo-CD
dysk CD (zwykle CD-R) zawieraj帷y zeskanowane zdj璚ia w postaci cyfrowej. Sektory Photo-CD s sektorami Mode 2 Form 2, dysk jest z regu造 zapisywany w wielu sesjach.

Sesja
porcja danych zapisanych "w jednym podej軼iu" na dysk CD-R. Specyfikacja CD-R dopuszcza istnienie wielu kolejnych sesji, co pozwala wykorzysta ca陰 przestrze dysku. Zapis wielosesyjny jest charakterystyczny dla dysk闚 CD-R u篡wanych do archiwizacji i Photo-CD, z kolei "zwyk貫" CD-ROM czy dyski d德i瘯owe zawieraj tylko jedn sesj.

圭ie磬a
1. utw鏎 na dysku d德i瘯owym lub najwi瘯sza jednostka organizacji danych w CD-ROM czy Mixed-Mode CD;
2. 軼ie磬a dost瘼u do plik闚 w hierarchicznej strukturze katalog闚;
3. spiralnie u這穎ny ci庵 wg喚bie, zawieraj帷y cyfrow informacj na CD.


Skanery

A/C, A/D
przetwornik analogowo-cyfrowy, zamieniaj帷y warto嗆 analogow (np. napi璚ia wywo豉nego o鈍ietleniem elementu CCD) na posta cyfrow.

Addytywna synteza barwy
uzyskiwanie wra瞠nia po膨danego koloru przez zmieszanie w odpowiedniej proporcji 鈍iar豉 o kolorach podstawowych RGB: czerwonym, zielonym i niebieskim.

CCD (Charge Coupled Device)
element o sprz篹eniu pojemno軼iowym, przekszta販aj帷y padaj帷e na 鈍iat這 o r騜nym nat篹eniu na odpowiadaj帷e mu napi璚ie wyj軼iowe.

CMS (Colour Management System)
system zarz康zania kolorem, odpowiadaj帷y m.in. za korekcj barw dopasowuj帷 dane opisuj帷e obraz do charakterystyki urz康ze uczestnicz帷ych w jego przetwarzaniu.

Contone, continuous tone
urz康zenie pracuj帷e tonalnie, np. drukarka sublimacyjna.

Dithering
symulacja odcieni szaro軼i przez r騜ne zag瘰zczenie pikseli czarnych i bia造ch. Podobna technika u篡wana jest r闚nie do oddawania odcieni barwnych.

Dpi, dots per inch
liczba punkt闚 na cal wyra瘸j帷a rozdzielczo嗆 urz康zenia (skanera, drukarki itp.).

Dynamika
przedzia g瘰to軼i optycznych oddawanych przez urz康zenie, r騜nica maksymalnej (Dmax) i minimalnej (Dmin) g瘰to軼i optycznej skanera. G瘰to嗆 wyznaczana jest jako logarytm dziesi皻ny z przejrzysto軼i lub wsp馧czynnika odbicia 鈍iat豉. Du瘸 dynamika (zale積a g堯wnie od rozdzielczo軼i przetwornik闚 A/C) jest szczeg鏊nie wa積a przy skanowaniu diapozytyw闚.

Gamma
funkcja wyk豉dnicza opisuj帷a korekcj oddawania przez skaner r騜nych odcieni szaro軼i lub kolor闚 podstawowych.

Halftone
obrazy tonalne, 瘸rgonowe okre郵enie obraz闚 z odcieniami szaro軼i symulowanymi za pomoc ditheringu.

Histogram
wykres ukazuj帷y udzia punkt闚 o poszczeg鏊nych odcieniach w obrazie, pomocy przy dobieraniu parametr闚 korekcji.

Interpolacja
zwi瘯szanie lub zmniejszanie rozmiar闚 mapy bitowej uzyskanej przez pr鏏kowanie (skanowanie). W procesie tym warto軼i tonalne lub barwne pikseli obrazu wynikowego wyznaczane s z uwzgl璠nieniem warto軼i punkt闚 s御iednich wzi皻ych z obrazu wyj軼iowego. W odr騜nieniu od prostego skanowania poprzez powielanie lub pomijanie punkt闚 interpolacja pozwala unikn望 niekorzystnego efektu "schosk闚".

Kalibracja
wyznaczenie charakterystyki oddawania koloru przez urz康zenie dla potrzeb procedur korekcyjnych, zapewniaj帷ych maksymalnie wierne odwzorowanie kolor闚.

Line art (bilevel)
obraz kreskowy wyra穎ny tylko dwoma kolorami, np. czarnym i bia造m.

Lpi (lines per inch)
jednostka liniowo軼i rastra u篡wanego do oddania odcieni na monochromatycznym urz康zeniu ko鎍owym. W Europie liniowo嗆 rastra powinno si okre郵a w lpcm (liniach na centymetr).

Mora (moire)
niekorzystny dese, pojawiaj帷y si wskutek interferencji rozdzielczo軼i urz康zenia (np. skanera) z liniowo軼i rastra poligraficznego (np. przy skanowaniu "wydzierek").

OCR (Optical Character Recognition)
optyczne rozpoznawanie znak闚, komputerowe "czytanie" tekst闚 drukowanych.

Piksel
podstawowy punkt obrazu.

Ppi (pixels per inch)
jednostka rozdzielczo軼i obrazu (mapy bitowej). W odr騜nieniu od dpi, ppi zwykle oznacza piksele opisane wi瘯sz od 1 liczb bit闚.

Raster
regularna siatka punkt闚 (o r騜nej wielko軼i lub r騜nym zag瘰zczeniu) u篡wana do odwzorowania odcieni na urz康zeniu monochromatycznym.

Resampling
wykorzystuj帷a metod interpolacji technika skalowania obrazu.

Rozdzielczo嗆
dok豉dno嗆 podzia逝 obrazu na pojedyncze prostok徠ne elementy przy tworzeniu lub odwzorowywaniu opisuj帷ej go mapy bitowej, zwykle okre郵ana w dpi.

Rozdzielczo嗆 tonalna, barwna
liczba bit闚 opisuj帷ych odcie jednego piksela obrazu, dla obraz闚 kreskowych 1 bit, dla odcieni szaro軼i zwykle 8 lub wi璚ej bit闚, dla obraz闚 barwnych - 24 lub wi璚ej bit闚.

Rozdzielczo嗆 optyczna
rozdzielczo嗆 skanera wynikaj帷a przede wszystkim z konstrukcji jego uk豉du optomechanicznego przy uwzgl璠nieniu jego jako軼i. Mo瞠 by de facto ni窺za ni wynika這by to z parametr闚 mechanicznych.

Sampling rate
zdolno嗆 rozdzielcza uk豉du optomechanicznego skanera bez uwzgl璠nienia jego jako軼i.

Subtraktywna synteza barwy
uzyskiwanie wra瞠nia po膨danego koloru przez cz窷ciowe lub pe軟e usuni璚ie z widma 鈍iat豉 bia貫go pewnych barw za pomoc filtr闚 o barwach podstawowych, np. na這穎nych na papier farb poligraficznych.

Treshold
pr鏬 odci璚ia, pr鏬 czu這軼i przy zamianie informacji tonalnej na monochromatyczn.

Twain
standard definiuj帷y szereg zasad, wg kt鏎ych dzia豉 sterownik programowy. Pozwala na obs逝g skanera z poziomu aplikacji u篡tkowych. Zgodno嗆 ze standardem oznacza, 瞠 niezale積ie od u篡tego sterownika (programowy lub sprz皻owy) mamy mo磧iwo嗆 sterowania skanerem z poziomu program闚 u篡tkowych oraz mo磧iwo嗆 regulacji parametr闚 skanera.

USM (unsharp masking)
bardzo skuteczna technika wydobywania szceg馧闚 obrazu przy u篡ciu jego rozmytej kopii jako maski.

Wsp馧czynnik jako軼i
liczba (zwykle z przedzia逝 1 - 2) s逝膨ca jako mno積ik przy wyznaczaniu rozdzielczo軼i skanowania w celu uzyskania nadmiarowej informacji przydatnej przy pewnych przekszta販eniach obrazu.


Modemy

ASCII
American Standard Code for Information Interchange, 7-bitowy kod u篡wany do transmisji danych znakowych. 茳my bit bajtu pierwotnie zarezerwowany by dla kontroli parzysto軼i, obecnie najcz窷ciej wykorzystywany jest do rozszerzenia kodu o znaki nie wyst瘼uj帷e w alfabecie angielskim.

Asynchroniczna transmisja
spos鏏 przesy豉nia danych bez u篡cia sygna逝 zegarowego. Pocz徠ek przesy豉nia ka盥ego znaku sygnalizowany jest przez bit startu, a koniec - przez jeden lub dwa bity stopu.

Baud rate (bod)
cz瘰to嗆 modulacji no郾ej u篡wanej do transmisji danych. Zwykle niew豉軼iwie uto窺amiana jest z pr璠ko軼i transmisji wyra穎n w bitach na sekund.

bps, bit per second
jednostka pr璠ko軼i transmisji, liczba bit闚 przesy豉nych w ci庵u sekundy.

cps, characters per second
jednostka pr璠ko軼i transmisji, liczba znak闚 (bajt闚) przesy豉nych w ci庵u sekundy.

Blind dialing
wybieranie numeru "na 郵epo", bez sprawdzania obecno軼i sygna逝 zg這szenia centrali.

CCIT
Mi璠zynarodowy Komitet Konsultacyjny ds. Telefonii i Telegrafii. Dzi ITU-TSS.

CRC (Cyclic Redundancy Check)
metoda weryfikacji poprawno軼i transmisji polegaj帷a na wyliczaniu dla ka盥ego transmitowanego bloku specjalnego wielomianu kontrolnego po stronie nadaj帷ej i odbieraj帷ej. Weryfikacja ta jest znacznie bardziej wiarygodna, ni w przypadku zwyk貫j sumy kontrolnej liczonej np. przez r騜nic symetryczn.

Data pump
"pompa danych", obwody modemu odpowiadaj帷e za konwersj cyfrowo-analogow i wysy豉nie sygna逝.

DCE (Data Communications Equipment)
sprz皻 realizuj帷y transmisj danych mi璠zy ko鎍闚kami (komputerami), czyli po prostu modem.

DTE (Data Terminal Equipment)
廝鏚這 lub odbiorca przesy豉nych danych, na og馧 komputer lub terminal.

DTR (Data Terminal Ready)
jedna z linii interfejsu RS-232 陰cz帷ego komputer z modemem sygnalizuj帷a gotowo嗆 komputera. W przypadku asynchronicznych po陰cze modemowych najcz窷ciej u篡wana do przerywania po陰czenia, czasem r闚nie do jego nawi您ywania.

DSR (Data Set Ready)
jedna z linii interfejsu RS-232 陰cz帷ego komputer z modemem sygnalizuj帷a gotowo嗆 komputera. Przy transmisji asynchronicznej rzadko u篡wana, najcz窷ciej praktycznie dubluje DCD. Sygna造 te mog mie nieco inne momenty przej軼ia w stan aktywny, np. DSR - po wykryciu no郾ej, DCD - po nawi您aniu po陰czenia.

DCD (Data Carrier Detect)
jedna z linii interfejsu RS-232 sygnalizuj帷a obecno嗆 no郾ej modemu, czyli istnienie po陰czenia logicznego.

Dial-up line
linia komutowana, czyli zwyk豉 linia telefoniczna pracuj帷a przez central.

Download
pobieranie danych.

DTMF (Dual-Tone-Multi-Frequency)
tonowe wybieranie numeru telefonicznego. Wszystkie cyfry oraz kilka symboli dodatkowych kodowanych jest za pomoc par d德i瘯闚 o 軼i郵e okre郵onych cz瘰totliwo軼iach. Ten powszechnie stosowany spos鏏 ma wiele zalet (m.in. umo磧iwia stosowanie automatycznych central wewn皻rznych, zdaln kontrol nad automatycznymi sekretarkami itp.).

Escape code, Escape sequence
sekwencja wyj軼ia, ci庵 znak闚, kt鏎ego wys豉nie powoduje przej軼ie lokalnego modemu z trybu transmisji do trybu polece. Sekwencja wyj軼ia powinna by odr騜nialna od dowolnej kombinacji danych przesy豉nych przez modem. Zazwyczaj sekwencj wyj軼ia s trzy znaki "+" (mo積a je zmieni na inne) wyr騜niane z ci庵u danych sekund "ciszy" przed i po sekwencji (tzw. guard time - jest to metoda Hayesa) albo wymagan obecno軼i bezpo鈔ednio po niej poprawnego polecenia modemu (metoda MultiTecha).

FIFO (First-In-First-Out)
kolejka, bufor. W interfejsach czy modemach stosowany dla zniwelowania nier闚nomierno軼i przep造wu danych, co wp造wa na podniesienie efektywnej pr璠ko軼i transmisji.

FSK
kluczowanie cz瘰totliwo軼i. Bitowi o warto軼i wysokiej odpowiada pojawienie si okre郵onej cz瘰totliwo軼i pierwszej, a bitowi niskiemu cz瘰totliwo軼i drugiej.

Full-duplex (FDX)
pe軟y duplex, mo磧iwo嗆 jednoczesnej transmisji danych w obu kierunkach po tej samej linii.

Half-duplex (HDX)
transmisja naprzemienna, w kt鏎ej nadanie informacji zwrotnej wynaga zamiany rolami nadajnika i odbiornika. W praktyce nazw t obejmuje si r闚nie sytuacje, gdy istnieje kana zwrotny o przepustowo軼i wystarczaj帷ej do przes豉nia danych kontrolnych, jednak zbyt wolny na pe軟 transmisj danych.

Handshaking
kontrola transmisji. Okre郵enie to obejmuje zar闚no sekwencje ton闚 wymieniane przez modemy podczas nawi您ywania 陰獝no軼i i ustalania optymalnych parametr闚 transmisji, jak i kontrol przep造wu danych przez po陰獝enie.

HDLC (High Level Data Link Control)
standard protoko逝 transmisji synchronicznej zdefiniowany przez ISO.

ISDN (Integrated Services Digital Network)
cyfrowa sie telekomunikacyjna, w kt鏎ej wszystkie dane - w szczeg鏊no軼i g這s, obraz i dane komputerowe - przesy豉ne s w postaci cyfrowej.

ITU-TSS (International Telecommunications Union - Telecommunications Standarization Section)
komitet standaryzacyjny ds. telekomunikacji przy ONZ.

LAPM (Link Access Protocol for Modems)
protok馧 korekcji b喚d闚 zdefiniowany w specyfikacji V.42.

Leased line
linia dzier瘸wiona; sta貫 陰cze pomi璠zy dwoma punktami.

MNP (Microcom Networking Protocol)
protok馧 korekcji b喚d闚 i kompresji danych.

PABX (Private Automatic Branch Exchange
prywatna (wewn皻rzna) centralka automatyczna.

PBX (Private Branch Exchange)
centralka prywatna (wewn皻rzna).

PSK
kluczowanie fazy. W zale積o軼i od r騜nicy faz odbieranych sygna堯w dekodowane by造 max cztery stany, co odpowiada binarnemu zapisowi za pomoc dw鏂h bit闚.

Pulse dialing
impulsowe wybieranie numer闚 (np. za pomoc obrotowej tarczy numerowej).

QAM
modulacja kwadraturowo-amplitudowa, polegaj帷a na r闚noczesnym modulowaniu fazy i amplitudy sygna逝.

RTS/CTS (Request To Send/Clear To Send)
(w wolnym t逝maczeniu "chc nadawa - mo瞠sz nadawa") metoda sprz皻owej synchronizacji transmisji mi璠zy komputerem a modemem za pomoc sygna堯w z陰cza RS-232 C.

Simplex
transmisja 軼i郵e jednokierunkowa.

Spoofing
technika przyspieszania pracy niekt鏎ych protoko堯w transmisji wymagaj帷ych potwierdzenia poprawnego przyj璚ia ka盥ego bloku danych przed wys豉niem nast瘼nego. Niekt鏎e modemy potrafi potwierdza ka盥y blok danych jeszcze przed jego fizycznym wys豉niem i usuwa potwierdzenia nadsy豉ne przez zdalny komputer. Spoofing ma sens tylko w przypadku modem闚 z korekcj b喚d闚.

Synchroniczna transmisja
przesy豉nie danych synchronizowanych przez sygna zegarowy nadawany osobnym przewodem 陰cza szeregowego albo - w przypadku modemu - zakodowanego wraz z danymi.

TCM
kodowanie kratowe - oba modemy nadaj na wsp鏊nej no郾ej (1800 Hz), a sygna odleg貫go modemu otrzymuje si metod eliminacji echa - ka盥y modem usuwa z odebranego sygna逝 sygna nadawany przez siebie. No郾a modulowana jest z cz瘰to軼i 2400 baud, ka盥a zmiana koduje 2 lub 4 bity danych (po przej軼iu przez mieszacz).

telco, PTT
og鏊ne okre郵enie operatora sieci telefonicznej lub - szerzej - telekomunikacyjnej.

Touch-tone dialing
wybieranie numeru za pomoc sekwencji d德i瘯闚, p. DTMF.

UART (Universal Asynnchronous Receiver-Transmitter)
uk豉d realizuj帷y dwukierunkow asynchroniczn transmisj szeregow; "serce" port闚 szeregowych (COM1, COM2,...) komputera (np. ko軼i 16450, 16550).

Upload
wysy豉nie danych.

UUCP (UNIX to UNIX Copy Program)
oprogramowanie u篡wane do przesy豉nia danych pomi璠zy systemami unixowymi.

XON/XOFF (Transmitter On / Transmitter Off)
jeden ze sposob闚 programowej synchronizacji transmisji mi璠zy komputerem a modemem za pomoc odpowiednich znak闚 ASCII.


Drukarki

ASF (Automatic Sheet Feeder)
automatyczny podajnk arkuszy papieru.

Bitmap
mapa bitowa, mozaika punkt闚 tworz帷a no. drukowany obraz.

BubbleJet (Thermal Inkjet)
termiczna drukarka atramentowa. Kropelki barwnika s w niej wyrzucane przez p璚herzyk pary powsta造 przy lokalnym ogrzaniu atramentu.

Cartridge
dos. nab鎩, np. ink cartridge - pojemnik z tuszem, toner cartridge - pojemnik z tonerem.

CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, blacK)
tzw. triada, zestaw kolor闚 podstawowych stosowany w poligrafii, w wyniku mieszania kt鏎ych mo積a (teoretycznie) uzyska dowoln barw.

Code page, CP
tabela, zestaw znak闚 (np. narodowych) przypisanych odpowiednim kodom wysy豉nym z komputera.

Corona
elektroda (zwykle w postaci cieniutkiego drucika) s逝膨ca w drukarce laserowej do wst瘼nego naelektryzowania b瑿na 鈍iat這czu貫go lub papieru.

Cpi (characters per inch)
jednostka g瘰to軼i druku w trybie znakowym wyra穎nej w znakach mieszcz帷ych si w wierszu o d. 1 cala.

Cps (characters per second)
jednostka szybko軼i drukarki wyra穎nej w znakach (zwykle o g瘰to軼i 10cpi) na sekund.

Dithering
(rozsiewanie) metoda uzyskiwania kolor闚 po鈔ednich przez mieszanie s御iednich punkt闚 o innych kolorach, jeden z wariant闚 rastrowania cz瘰totliwo軼iowego.

Dpi (dots per inch)
rozdzielczo嗆 liniowa drukarki w punktach na cal.

Driver
fragment programu u篡tkowego odpowiedzialny za sterowanie konkretnym urz康zeniem (zw. te sterownikiem). Wyb鏎 odpowiedniego drivera jest podstawowym warunkiem uzyskania w豉軼iwej jako軼i wydruku.

Drum unit
zesp馧 b瑿na 鈍iat這czu貫go w drukarce laserowej, cz瘰to zintegrowany z jednorazowym zbiornikiem tonera.

Dye sublimation printer
sublimacyjna drukarka termiczna. Drukuje metod bezkontaktow - umieszczony na ta鄉ie barwnik po podgrzaniu sublimuje, a jego pary osiadaj na papierze. Pozwala to na precyzyjne dozowanie zabarwienia i uzyskanie bogatej palety kolor闚.

Emulacja
zdolno嗆 wykonywania zestawu instrukcji przewidzianego dla innego urz康zenia.

Font
cyfrowo opisany zestaw znak闚 jednego kroju pisma.

Fuser (unit, roller)
zesp馧 utrwalaj帷y (przez wtapianie tonera w papier na gor帷ych rolkach) w drukarce laserowej.

GDI (Graphical Device Interface)
podsystem Windows, odpowiedzialny za odwzorowanie grafiki na urz康zeniach zewn皻rznych.

Gramatura papieru
waga arkusza papieru o powierzchni 1m2 wyra穎na w gramach.

Ink-Jet (printer)
drukarka atramentowa.

IrDA
bezprzewodowy interfejs wykorzystuj帷y odpowiednio modulowane promienie podczerwone do komunikacji pomi璠zy urz康zeniami.

Landscape
pozioma orientacja arkusza papieru.

LED printer
drukarka laserowa wykorzystuj帷a zamiast pojedynczego lasera z wiruj帷ym lustrem odchylaj帷ym jego promie nieruchom linijk diod laserowych.

MTBF
鈔edni czas bezawaryjnej pracy.

Parallel port
port r闚noleg造, standardowo wykorzystywany do pod陰czenia drukarki, 瘸rgonowo cz瘰to zwany interfejsem Centronics. Obecnie implementowane porty r闚noleg貫 umo磧iwiaj komunikacj dwukierunkow, szybko嗆 przesy豉nia danych do 2 MB/s i pod陰czanie wi璚ej ni jednego urz康zenia (EPP - Enhanced Parallel Port, ECP - Extended Capabilities Port).

PCL (Printer Control Language)
najpopularniejszy j瞛yk komend dla drukarek laserowych opracowany przez Hewlett-Packard. Kolejne wersje oznaczaj zgodno嗆 z nast瘼uj帷ymi drukarkami: PCL3 -LaserJet, PCL4 - LaserJet Plus, PCL5 - LaserJet III (lub IV). W drukarkach kolorowych bywa stosowana specjalna odmiana (np. PCL5C) wzbogacona o komendy steruj帷e kolorem.

Portrait
pionowa orientacja arkusza papieru.

PostScript
j瞛yk opisu strony wydruku, czyli alternatywa dla PCL.

Ppm (pages per minute)
jednostka szybko軼i drukarek, okre郵onej w stronach na minut.

Punkt
pod tym poj璚iem zwykle kryje si punkt ameryka雟ki (tzw. punkt pica), czyli 1/72 cala. Nie myli z punktem drukarskim 0.376 mm! Stopie pisma w Europie okre郵a si w punktach drukarskich.

Raster
mozaika punkt闚 np. czarnych i bia造ch u篡ta w celu symulowania odcieni szaro軼i na urz康zeniu monochromatycznym; np. amplitudowy (poligraficzny) lub cz瘰totliwo軼iowy (FM, stochastyczny).

Rastrowanie
proces tworzenia rastra.

Rastryzacja
budowanie mapy bitowej, zwykle na podstawie opisu wektorowego (np. w postscripcie). Dokonuj帷y tego podprogram to rastryzator.

Separacja barwna
proces konwersji danych opisuj帷ych kolor na posta wykorzystywan w druku. W procesie separacji powstaj (zazwyczaj cztery) wyci庵i, zawieraj帷e informacj o udziale ka盥ej z barw podstawowych (np. CMYK).

Skalowany font
font z wyborem stopnia pisma.

Soft font
font 豉dowany z komputera przed rozpocz璚iem drukowania (downloaded font).

Thermal wax printer
drukarka termotransferowa. Znajduj帷y si na ta鄉ie barwnik po podgrzaniu przykleja si do papieru. Powsta貫 w ten spos鏏 wydruki s stosunkowo odporne na wp造w otoczenia.

Toner
zazwyczaj czarny proszek b璠帷y czynnikiem barwi帷ym w drukarkach laserowych.

Triada
zestaw trzech kolor闚 (cyjan, magenta i 鄴速y - CMY) u篡wany w druku.


www.piotrsog.prv.pl